نسلی...

?ضیا دانش

وجود بیش از چندین دهه بحران و آشوب‌های پی هم در کشور، رنگ و چهره‌های شهرها و حتی روستاها را دچار تغییر و دگرگونی ساخته است. دیدن صحنه‌های عجیب و غریب و نامأنوس، به نظر می‌رسد دیگر حتی برای خارجی‌هایی که از افغانستان دیدن می‌کنند، جالب و دور از انتظار نیست. مردم کشور نیز به دلیل زندگی در میان همین اشکال غریب و صحنه‌های تکان‌دهنده، با آن‌ها انس گرفته و اغلب متوجه این صحنه‌های دردناک نمی‌شوند و مسئولین نیز تا هنوز موفق نشده‌اند که حداقل تغییرات را برای زدودن آثار به جا مانده از دوره‌های جنگ انجام بدهند. ساختمان‌های پائین و بلند، با پیکرهای پر از نشانه‌های مرمی، و پایه‌های برق که به اثر اصابت سلاح‌های سبک و سنگین به زمین سقوط کرده‌اند و یا به حالت نیمه افراشته در گوشه و کنار سرک‌ها و کوچه‌ها و خیابان‌ها از جمله آثاری هستند که خاطرات تلخ دوران جنگ را تداعی می‌نمایند.
از آن که بگذریم، به خصوص در شهرهای بزرگ در لابلای انبوه جمعیت داخل سرک‌های شهر، معلولین و معیوبین جنگی چشم هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کنند. شهروندان پیر و جوان، زن و مرد و حتی اطفال که تعدادشان هم کم نیستند با حمل عصا و یا نداشتن یک دست و... مشغول عبور و مرور هستند و یا به ندرت مشغول انجام کاری.
آنان خواسته و ناخواسته قربانی هستند. قربانیان تجاوز ارتش سرخ شوروی و یا نبرد قدرت‏طلبان داخلی؛ هنوز سازمان و دفتری که توان رسیدگی به بخشی از مشکلات آن‌ها را دارا باشد، وجود ندارد، وزارت شهداء و معلولین علاوه بر مشکلات شدید اداری، دچار فقر و نارسایی‌های جدی مالی می‌باشند و برخی نیز بر این نظراند که این وزارت بیشتر جنبه‌ای تبلیغاتی و نمایشی داشته است.
گدایان نیز بخشی از واقعیات اجتماعی در زندگی مردم هستند. این معضل به خصوص در شهرهای بزرگ گسترده می‌باشد. صرف‌نظر از ماهیت واقعی آن‌ها، دولت نتوانسته است تا با جمع‌آوری آنان در اماکن مخصوص، اندکی از صحنه‌های ناراحت‌کننده داخل شهرها بکاهد. برخی از این گدایان با مهارتی که پیدا کرده‌اند، برای برانگیختن و تحریک احساسات عابرین، در محل عبور و مرور مردم دست به خلق صحنه‌های ناراحت‌کننده‌ای می‌زنند.
کودکانی که با سر و وضع رقت‌بار و لباس‌های کثیف و مندرس به انواع و اقسام کارها در داخل شهر مشغول هستند، از دیگر آثار و پیامدهای ناراحت‌کننده‌ی جنگ می‌باشند. این کودکان که باید اکنون و با سر وضع مرتب مصروف تحصیل و تعلیم مکاتب و دیگر اماکن تعلیمی و تربیتی می‌بودند، اینک به دلیل از دست دادن سرپرست و نان‌آور خانواده خویش، عملاً سرپرستی، تأمین مخارج خانواده و بار مکلفیت آن‌ها را به دوش می‌کشند. آنان با واکس زدن بوت‌های عابرین، تکدی‌گری، سرقت، موترشویی و... اندک پولی به دست می‌آورند تا با آن برای دیگر اعضای خانواده خود قوت لایموت تهیه نمایند. اکثریت قریب به اتفاق این کودکان به دلیل سن و سال کم می‌توانند به بزهکاران خطرناکی در آینده‌ای نه چندان دور تبدیل شوند؛ زیرا آنان مجبورند برای به دست آوردن پول بسیار اندک، انواع و اقسام رفتارهای نا به هنجار دیگران را تحمل نمایند. فحش و دشنام، عکس‌العمل‌های اهانت‏آمیز و تحقیرکننده، آزار و اذیت فزیکی و... چیزی بسیار معمول است که هر روز ده‌ها بار نصیب آنان می‌شود.
از محاوره و صحبت‌های آنان، طرز نگاه و حرکات‏شان و دشنام‌های رکیک و بدون پروای آنان به یکدیگر، می‌شود حدس زد که آنان در مسیر چه سرنوشتی در حرکت‌اند و محیط از آنان چه اشخاصی خواهند ساخت.
معضل به خصوص در شهرهای بزرگ گسترده می‌باشد. صرف‌نظر از ماهیت واقعی آن‌ها، دولت نتوانسته است تا با جمع‌آوری آنان در اماکن مخصوص، اندکی از صحنه‌های ناراحت‌کننده داخل شهرها بکاهد. برخی از این گدایان با مهارتی که پیدا کرده‌اند، برای برانگیختن و تحریک احساسات عابرین، در محل عبور و مرور مردم دست به خلق صحنه‌های ناراحت‌کننده‌ای می‌زنند.
کودکانی که با سر و وضع رقت‌بار و لباس‌های کثیف و مندرس به انواع و اقسام کارها در داخل شهر مشغول هستند، از دیگر آثار و پیامدهای ناراحت‌کننده‌ی جنگ می‌باشند. این کودکان که باید اکنون و با سر وضع مرتب مصروف تحصیل و تعلیم مکاتب و دیگر اماکن تعلیمی و تربیتی می‌بودند، اینک به دلیل از دست دادن سرپرست و نان‌آور خانواده خویش، عملاً سرپرستی، تأمین مخارج خانواده و بار مکلفیت آن‌ها را به دوش می‌کشند. آنان با واکس زدن بوت‌های عابرین، تکدی‌گری، سرقت، موترشویی و... اندک پولی به دست می‌آورند تا با آن برای دیگر اعضای خانواده خود قوت لایموت تهیه نمایند. اکثریت قریب به اتفاق این کودکان به دلیل سن و سال کم می‌توانند به بزهکاران خطرناکی در آینده‌ای نه چندان دور تبدیل شوند؛ زیرا آنان مجبورند برای به دست آوردن پول بسیار اندک، انواع و اقسام رفتارهای نا به هنجار دیگران را تحمل نمایند. فحش و دشنام، عکس‌العمل‌های اهانت‏آمیز و تحقیرکننده، آزار و اذیت فزیکی و... چیزی بسیار معمول است که هر روز ده‌ها بار نصیب آنان می‌شود.
از محاوره و صحبت‌های آنان، طرز نگاه و حرکات‏شان و دشنام‌های رکیک و بدون پروای آنان به یکدیگر، می‌شود حدس زد که آنان در مسیر چه سرنوشتی در حرکت‌اند و محیط از آنان چه اشخاصی خواهند ساخت.