رد پای ابتذال در افغانستان (1)

علی رضا پیام

18/10/85

سلامت اخلاقی و برخورداری از این خصیصه، از پیش نیاز ها و لازمه تکامل هر جامعه ای می باشد که می خواهد به صورت عقلانی، درست، متعادل، متوازن، برابر و هماهنگ رشد نماید. رخنه و نفوذ فساد و هرزگی در بدنه و ساختار جامعه کار کردهای مثبت آن را تغییر داده،  و مرگ تفکر و عقلانیت را در پی دارد. در جوامع که فساد پیشه گی رواج می یابد، جوانان و نوجوانان که نیرو انرژی اصلی حرکت و رشد تکامل را به عهده دارند،آسیب پذیر آلوده می شوند وبه این ترتیب نیروی محرک جامعه نا کار آمد و مختل می گردد.  در تاریخ جوامع بشری به شکل متوالی و مکرر دیده شده که هر گاه و در میان شهروندان جامعه ای فساد اخلاقی و بی بند و باری رواج یابد، آن جامعه متعاقباً در چنگال انحطاط فکری، افول ارزشهای انسانی و در نهایت سقوط و هلاکت دچار می گردد.

از سرگذشت اسلام از همان اوان تاکنون بر می آید که بسیاری از شکست ها محصول و معلول رخنه فساد در صفوف مسلمانان مبارز بوده و بر عکس تقوا داری و حفظ عفت اخلاقی در پیروزی و کامیابی‌ها ی لشکر اسلامی نقش بارز و اساسی داشته است.  قصه های تلخ از سرگذشت اسلام و مسلمانان در اندلس و مصائب و مشکلات امراء و حکام مسلمان نما بر ملت اسلام پیش آمد، نشان می دهد که چگونه نفوذ فساد در بین مسلمان، آنان را دچار انحطاط و بدبختی گردانید تا جایی که امروز حتی توان دفاع و محافظت از خود را هم ندارند.

از گذشته ها تاکنون از پای در آوردن ملت ها و کشورهای رقیب توسط ترویج و شیوع فساد، یکی از کلیدی  ترین شیوه ها و راهکارها بوده است؛ مهاجمان در قدم نخست مردم یک سرزمین را نسبت به ارزشها و هنجارهای شان بدبین ساخته و اعتماد به نفس شان را سلب می کنند و آنان را از این ناحیه به خود متکی و وابسته می سازد. مقابله مستقیم و غیر مستقیم با فرهنگ بومی و ترویج فساد اخلاقی به شکل گسترده در عصر حاضر از شگردهای استثمار گران دنیای نوین به حساب می رود، چرا که شیوه های مستقیم نظامی، دیگر کارای و کار بست لازم را ندارد.

بهره گیری از کشش و جاذبه های جنسی برای فراهم ساختن زمینه استثمار و نیل به اهداف استعماری، در دنیای امروز امر مروج می باشد. بسیاری از حصار های امنیتی و کودهای به شدت سری استخباراتی توسط جاسوس های که زن و یا دختراند، گشوده می شود و به صورت وسیع از زنان و دختران در سازمان های استخبارات کشورهای پیشرفته به همین منظور استفاده می گردد.

مصروف ساختن نیروهای فعال جامعه به هرزگی و فساد و مشغول ساختن سیاستمداران و کارگزاران دولتی به خوش گذرانی، آنان را به راحتی از دنیای اطرافشان غافل می سازد و اندیشه ترقی و پیشرفت را بایکود نموده و آنگهی می شود به راحتی دارای و سرمایه یک کشور را تاراج و چپاول نمود.

از سوی دیگر،  ترویج فرهنگ بی بند و باری، به خاطر رکورد و انحطاط فکری را که به دنبال دارد، زمینه های وابستگی اقتصادی و سیاسی را نیز فراهم می سازد و این چیزی است که در سیاست نوین جهانی هدف اصلی کشورهای توسعه یافته  را تشکیل می دهد و کشورهای صنعتی و پیشرفته آن را به شدت دنبال می نمایند، چنانکه نمونه های آن در کشورهای عربی به وضوح دیده می شود و شهروندان اکثریت این کشورها به موجودات مصرف کننده محصولات و تولیدات کشورهای صنعتی تبدیل شده اند.

وابستگی کشو های عربی ـ اسلامی به کشورهای غرب به حدی است که زمامداران آنها حتی نمی توانند در برابر اهانت ها، تجاوزات، کشتارها و... قدرتهای غربی کمترین واکنش از خود نشان دهند و حتی از فلسطینی ها و لبنانی ها و عراقی ها که در مذهب و نژاد با هم یکی هستند  دفاع و حمایت کنند.

و بیم و هراس از دست دادن رفاه، آسایش، لذت جویی و عیاشی ، زمامداران کشورهای اسلامی را، به اندازه ای خوار و زبون ساخته که دیگران از بیرون کشورهای اسلامی به آنان خط مشی، حکومت و.. تعیین می کنند و اولویت های زندگی شان تشخیص و معین می سازند.

به هر صورت، جامعه افغانی که اکثریت قریب به اتفاق آن را شهروندان مسلمان تشکیل می دهند، نیز در طول تاریخ از این قاعده مستثنی نبوده و نیست. سرزمینی که سرشار از منابع طبعی است و جاذبه های آن توسعه طلبان را به سوی خویش فرا می خواند،  واین کشورهمواره مورد تاخت و تاز بیگانگان قرار داشته است؛ زمانی با هجوم مستقیم نظامی و زمانی با راه انداختن جنگ فکری و فرهنگی و یا با تلفیق این دو روش. در شرایط کنونی نیز علاوه بر مشکلات و مصائب ناشی از جنگ که دامنگیر جامعه است، به نظر می رسد جامعه ما با نوعی بحران فرهنگی نیز دست به گریبان بوده وبا نوعی سردرگمی روبرو است:از یکسوازبیم بازگشت به  زمان های تلخ گذشته که سبب شده است به وضعیت فرهنگی موجود تن در دهد و از دیگر سو تن دادن و سکوت در برابر شکل گیری ضد ارزشها و هنجاری ها متعارض با اصول حاکم بر جامعه.

این دو نگرانی و دغدغه فضای روانی جامعه را دچار بحران و اغتشاش ساخته  و نا به هنجاری ها مشهودی را به دنبال داشته است.

سیل از فرهنگ های گوناگون در پنج سال گذشته و با رقم خوردن سرنوشت جدید برای کشور، وارد جامعه ما گردید که بخشی قابل توجهی آن نه تنها با ارزش ها و هنجاری های دینی و اجتماعی مردم همخوانی نداشت، بلکه در تضاد آشکار با اصول حاکم بر جامعه افغانی قرار گرفت.

تضادهای اجتماعی که در حال بروز می باشد، خواستگاه ش در همین تضادها و تناقض ها و دوگانگی ارزشها قرار دارد که جوانان و نوجوانان کشور بیش از اقشار دیگر در آن دست و پا می زنند و بدون اینکه خود بدانند در غرقاب فساد، هر روز بیشتر از پیش غوطه ور می شوند.

در پنج سال گذشته، چنانکه دروازه های  افغانستان به روی کمک های سیاسی، نظامی و اقتصادی جهان گشوده شد، همانگونه فرهنگ های بیگانه به اشکال و انواع گوناگون ش وارد فضای بحران زده کشورگردید و همان سان که سیستم اقتصاد کشور بازار آزاد انتخاب شد، ندانسته و ناخواسته بازار آزاد فرهنگی نیز تطبیق و اجرا گردید.

در این پنج سال در کنار کمک های اقتصادی، از طرق،  شیوه ها و منابع گوناگون برای چیدن و فراهم ساختن زمینه ها، مقدمات و مقارنات فرهنگ ابتذال و فساد تلاش صورت گرفت که گاهی به صورت محسوس و مستقیم و گاهی به شکل نا محسوس و غیر مستقیم.

در این گفتار مرور مختصری بر روند تزریق ابتذال، عوامل، شیوه ها و... آن صورت گرفته است و ما فقط به آن بخشی های پرداخته ایم که از طریق رسانه ها- که خود نیز از این آفت در امان نمانده است – منعکس گردیده است.