رنج هزاره ها و مصیبت کوچی

رضوانی بامیانی

هزاره ها در طی صد و اندی سال اخیر بدلایل مذهبی و نژادی فشار ها و رنج های فراوانی را در افغانستان تحمل کرده اند؛ کشتار عمومی ، به بردگی گرفتن ، غارت اموال ، تصاحب زمین های زراعتی و چراگا هها ، از جمله مظالم بوده اند که این مردم مظلوم و ستمدیده تجربه کرده اند، و بدون تردید یکی از این مظالم بار سنگین حضور کوچی ها با حمایت و پشتیبانی دولت های ستمگر وقت ، بر گرده این مردم بوده است .

از مجموع قراین و شواهد چنین بر می آید، که فرستادن کوچی ها در مناطق هزاره نشین، نه از سر حسن نیست و انگیزه انسانی ، بلکه با انگیزه های سیاسی صورت گرفته است و بسیار اند کسانیکه مدعی اند: کوچی ها غالبا به عنوان قراول حکام ظالم وقت و دولت های بر سر اقتدار عمل می کرده ند .

ازآن چه که در سالهای نزدیک به کودتای کمونیستی سراغ داریم نیز چنین بر می آید ؛ زیرا ما خود در آن سالها شاهد بودیم که بسیاری از اشخاص یا خیل های کوچی ، نه تنها مراتع و چراگا ههای شدیدا مورد نیاز هزاره ها را می چراندند ، بلکه در موارد فراوانی کشت و زراعت آنها را نیز می چراندند و در صورت تمایل اموال آنها را به بهانه های گوناگون غارت و چپاول می کردند و علاوه بر اینکه آنها مسلح بودند و مردم هزاره دست خالی ، حکومت ها همواره جانب آنها را می گرفتند و از این طریق تراژیدی های فراوان خلق کردند که داستان غم انگیز قتل عام خانواده های سید موسی و سید تقی پنجابی و خانواده های  شان ازهمانتراژیدی هااست .

تردیدی نیست که عده ای از برادران کوچی بسیار نیاز مند و مضطر و شدیدا  قابل حمایت هستند . آنها به عنوان اتباع کشور افغانستان و مسلمانان ساکن این سرزمین حق دارند که دارای زندگی آرام ، مرفه و آبرومند باشند ، اما هیچ منطقی اجازه نمی دهد که این حق با تضییع حقوق دیگران تامین گردد. مناطق محل زیست هزاره ها چنان محدود است که توان تامین نیازهای زراعتی ، مالداری و سوخت خودآنها را ندارد ، چه رسد به اینکه صدها خانواده با هزاران راس حیوان وارد آن سرزمین شده ، از چراگاهها ، گیاهان و بوته های آن استفاده کنند . علاوه بر اینکه با توجه به بافت فعلی جامعه بحران زده افغانستان همواره این خطر وجود دارد که بار دیگر از این ها به عنوان قراول برخی از حکام و فرمانروایان ظالم ونژادگرا ، استفاده گرددچنانکه درهجوم ظالمانه وجنایت بارطالبان برخی از اینهاچنین نقشی رابازیکردند . مضاف بر این که زندگی کوچیگری و شکل آزار دهنده و خفت بار آن در شرایط کنونی اجحافی است در حق این مردم قابل حمایت .                                                                                                                             

از این روی چنانچه مکرر گفته شده ، این وظیفه مسلم دولت است  که بر اساس مفاد اصل 16 قانون اساسی کشور ، این مردم را در جای مناسب اسکان داده و شرایط زندگی آبرومندانه را برای شان فراهم کنند .

اما مهمترین موضوع در این رابطه موقف مهملکارانه دولت می باشد که از سال 1384 ه. ش. تا کنون با این موضوع مهم به صورت های گوناگون بازی کرده است . در سال مزبور بعد از اینکه اولین علایم خطر‌ این موضوع خطرناک ملی ظاهر شد ، سران و عقلای قوم به طرق گوناگون به دولت هشدار دادند که اگر بزودی مسئله را حل نکند ، ممکن است این موضوع به یک چالش کلان ملی تبدیل شود ، اما دولت طبق معمول به تشکیل کمسیون و هیئات اکتفا کرد؛ که نتیجه آن چناچه شاهد هستیم ، کشتار مردم ، سوختن خانه ها ، غارت اموال و... شد . به نظر می آید که هنوز هم فرصت هست که اگر دولت از این فرصت استفاده کرده، دست به اقدام قانونی جدی و فیصله کن نزند ، چنانچه یکی از رهبران اخطار داده است، ممکن است ، این موضوع به جنگ و روباروئی قومی بدل شده ، خدا ناکرده بحران مهار نشدنی دیگر را در کشور به وجود آورد .

ما نه نژاد گرائیم و نه هرگز مایلیم که به مسایل مذهبی و فرقه ای دامن بزنیم ، بر عکس عمیقا به وحدت ملی و برابری و برادری اقوام افغانستان  باور داریم و همواره در جهت ملت سازی تلاش کرده ایم ؛ اما این موضوع ، یک مسئله انسانی است که ما با این احساس، وبهمنظورحل معضل بر خورد می کنیم .